Gevoelig worden voor redeneringen van leerlingen én studenten

Ton van der Valk & Harrie Broekman, IVLOS, Universiteit Utrecht

In alle schoolvakken speelt het leren van vakbegrippen en –redeneringen een rol. Een gematigd constructivistisch standpunt zegt dat begrippen niet kunnen worden overgedragen van de docent naar de leerling. Leerlingen moeten begrippen en manieren van redeneren zelf ontwikkelen. Ze kunnen daarbij worden geholpen door de leeromgeving die de docent aanbiedt: informatie, discussies over betekenissen en ervaringen die voor de begrippen van belang zijn. In het onderwijs in de bètavakken speelt begripsvorming een hoofdrol. Uit onderzoek is bekend dat, als het om begripsvorming gaat, dat onderwijs niet zo succesvol is. Leerlingen leren wel de vaktermen te gebruiken, maar de betekenis die ze eraan toekennen verschilt vaak van de in het vak geaccepteerde betekenis. Dat komt tot uiting in begripsproblemen: veel leerlingen geven heel andere dan de gewenste antwoorden als hen begripsvragen worden voorgelegd. Ze blijken dan vast te houden aan begrippen en redeneringen die voortkomen uit hun alledaagse ervaringen. In dit artikel beschrijven we hoe studenten/aanstaande leraren gevoelig gemaakt kunnen worden voor deze redeneringen van leerlingen. Door zelf gevoelig te zijn voor wat onze studenten doen en zeggen hebben we manieren opgespoord waarop de studenten in hun onderwijs zulke redeneringen productief kunnen gebruiken voor het oplossen van begripsproblemen. Onze voorbeelden,voornamelijk afkomstig van studenten natuur- en wiskunde, ontlenen we aan onze praktijk als onderzoeker en lerarenopleider. We hebben zo eenvoudig mogelijke voorbeeldsituaties gekozen. Laat u inspireren en probeer er voorbeelden uit uw eigen vak en eigen praktijk bij te ‘denken’!

Naar artikel